PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA

Karl Popper pisał o społeczeństwie otwartym mając na myśli wizję gwarantującą wolność jednostki, wolność myśli i współpracę opartą na stopniowym poprawianiu struktur i instytucji życia społecznego (Popper Karl, 1993). Społeczeństwo otwarte powinno być różnorodne i różnorodność tę promować. Z różnorodności wynikają odmienne doświadczenia, umożliwiające gromadzenie wiedzy mogącej służyć do stopniowego usprawniania instytucji. Przeciwieństwem idei otwartości jest trybalizm, w którym wiele obszarów życia społecznego traktowanych jest niemal sakralnie i regulowanych jest przez nieweryfikowalne kolektywne ideologie.

Wiara w karmę jest powszechna w wielu kulturach (White, Baimel, & Norenzayan, 2017). Wyraża się w przekonaniu, że istnieje związek przyczynowy między ludzkim postępowaniem (lub samą pomyślaną intencją) zgodnym lub niezgodnym z zasadami moralnymi, a późniejszymi wydarzeniami w życiu człowieka. Specyfika tego “karmicznego” przekonania polega na tym, że pięknym za nadobne mają odpłacać nie konkretni ludzie, którzy zostali przez nas skrzywdzeni, lub którym udzieliliśmy pomocy. Notować i wyrównywać rachunki moralne ma coś nadludzkiego: bogowie, energia wszechświata, różnie rozumiane intencjonalne byty, które postrzegają czystość intencji i jednocześnie potrafią wpływać na przyszłe wydarzenia.

Gdy ludzie dowiadują się, że za zróżnicowanie jakiejś cechy w znacznym stopniu odpowiadają różnice genetyczne to zaczynają myśleć o tej cesze w sposób charakterystyczny dla biologii potocznej, który można określić jako “genetyczny esencjalizm” (Dar-Nimrod & Heine, 2011). Genetyczny esencjalizm polega na tym, że daną cechę uznaje się za naturalną, niezmienną i niezależną od działań jednostki, a za jej bezpośrednią przyczynę, zestaw ukrytych, konkretnych “genów”.

Tradycyjny sposób pomiaru stylu więzi u dzieci wymaga stworzenia tzw “obcej sytuacji”. Jest to obserwacja powtarzających się epizodów separacji i ponownego spotkania się dziecka z opiekunem. Szybko można rozpoznać, że typowe zachowanie się dzieci w tej sytuacji to silny protest w momencie separacji i względnie szybki powrót do zrelaksowanej eksploracji po powrocie opiekuna.